Het opvoeden van de kat: beloningen of straf

Leren
Leren is de verandering van gedrag als gevolg van ervaring. Dit is een gemeenschappelijke eigenschap die veel levende wezens, waaronder de kat, delen. Meer specifiek gaat het om het vermogen om te begrijpen hoe gebeurtenissen met elkaar in verband staan en daarvan te leren. Tijdens de dracht neemt de kat via haar zintuigen al nieuwe informatie over de buitenwereld op. Tijdens de groei doorloopt het kitten, net als kinderen, bijzondere fasen in de ontwikkeling van het zenuwstelsel, de zogenaamde gevoelige periodes. Alles wat het jonge katje ontdekt, vooral in de eerste drie levensmaanden, verrijkt zijn individuele ‘database’. Voorwerpen, geluiden, geuren, mensen, andere katten, honden en veel andere prikkels worden door het kitten onderzocht en opgeslagen, zodat het er later niet bang voor hoeft te zijn. De opvoedende rol van de moeder is daarbij essentieel. Het jonge dier moet tijdens zijn ontwikkeling zijn emoties leren reguleren om optimaal gebruik te kunnen maken van zijn leervermogen. Leren vindt namelijk vooral plaats wanneer emoties van gemiddelde intensiteit worden ervaren. Katten kunnen hun hele leven blijven leren, zelfs op hoge leeftijd.

De kat opvoeden
Volgens het woordenboek is “opvoeden” afgeleid van het Latijn ex ducere, wat betekent: naar buiten brengen of vrij laten. Het opvoedingsproces ontwikkelt en verfijnt de vaardigheden van het individu, rekening houdend met zijn of haar karakter. Het is een proces dat erop gericht is om iets wat “verborgen” is zichtbaar te maken. Opvoeden betekent niet dat je de kat vormt naar de wensen van de eigenaar of ongewenst gedrag onderdrukt, maar dat je het jonge katje begeleidt in zijn ontwikkeling, zodat zijn persoonlijkheid zich volledig kan ontplooien.

We worden vaak geneigd te denken dat een “opgevoede” kat een rustig, stil dier is dat ons niet stoort wanneer we werken of rusten, dat zich laat aaien wanneer wij dat willen of alleen speelt wanneer wij daar tijd voor hebben. Ik noem dat meestal een beschrijving van een “knuffeldier”!

Je kat onderwijzen: Beloningen en straffen
Een straf bestaat uit het toedienen van een onaangename prikkel (zoals luid praten, slaan of de kat isoleren), wat negatieve emoties zoals angst kan oproepen. Dit belemmert niet alleen het leerproces, maar kan ook de ontwikkeling van agressief gedrag als communicatiemiddel bij de kat bevorderen. Straf draagt bovendien bij aan het ontstaan van een conflictueuze relatie.
Binnen de huiselijke context wordt de kat vaak als een soort kind gezien en neemt hij het voorbeeld over dat door de menselijke familie wordt gegeven. Het jonge katje leert zo dat “kracht” een manier kan zijn om problemen op te lossen. Er is geen duidelijke grens te trekken waarbinnen straf als aanvaardbaar kan worden beschouwd. Geweld is altijd en onder alle omstandigheden onaanvaardbaar, omdat het het recht van het dier op fysieke en mentale integriteit schendt.
Dieren zijn niet alleen voelende wezens, maar ook individuen op zich en dienen als zodanig met respect te worden behandeld, waarbij geweld als opvoedingsmiddel wordt uitgesloten. Opvoeding op basis van positieve bekrachtiging daarentegen bevordert sneller en gemakkelijker leren. Een blik, een aai, een zachte stem of een smakelijke beloning zijn voorbeelden van prikkels die het leerproces stimuleren.

Hier is wat je kunt doen:
- Het is raadzaam om je aandacht te richten op de dingen die de kat goed doet in plaats van op wat hij verkeerd doet.
- Prijs en beloon het kleine katje als hij zich goed gedraagt.
- Wanneer de kat iets verkeerds doet, kunnen de gezinsleden uitroepen "Kom op ... wat ben je aan het doen?!" en een haalbaar alternatief bieden.

- Bijvoorbeeld, als we niet willen dat het kleintje op onze favoriete bank krabt, is het noodzakelijk om een krabpaal in de buurt van de bank te plaatsen zodat het dier zijn natuurlijke eigenschappen kan uiten zonder meubels te beschadigen. Of, in het geval dat de kat op tafel springt om te kijken wat er tijdens de maaltijden gebeurt, kunnen we hem aanbieden om op een hoge kruk te zitten.